فرایند درمان درد زانو در فیزیوتراپی
درمان درد زانو معمولاً مرحلهبهمرحله و متناسب با شرایط هر فرد انجام میشود.
مرحله ۱: کاهش درد و التهاب
در این مرحله هدف اصلی، کاهش درد و فراهم کردن شرایط مناسب برای شروع حرکت است.
روشهای رایج:
- تکنیکهای دستی
- لیزر درمانی
- TENS
- تکار تراپی
- تمرینات سبک بدون فشار
مرحله ۲: بازگرداندن دامنه حرکتی
پس از کاهش درد:
- کشش عضلات کوتاه
- موبیلیزیشن مفصل زانو
- بهبود حرکت کشکک
مرحله ۳: تقویت عضلات و اصلاح عدم تعادل
این مرحله ستون اصلی درمان است:
- تقویت عضله چهارسر ران
- تقویت عضلات گلوت
- تمرینات ثبات لگن
- تمرینات کنترل حرکتی
ضعف عضلات یکی از دلایل اصلی بازگشت درد زانوست.
مرحله ۴: اصلاح الگوی حرکت و راه رفتن
در این مرحله:
- الگوی راه رفتن اصلاح میشود
- نحوه بالا رفتن از پله آموزش داده میشود
- نشستن و برخاستن اصلاح میشود
مرحله ۵: پیشگیری از بازگشت درد
آموزش:
- تمرینات خانگی
- مدیریت وزن
- اصلاح فعالیتهای روزانه
ورزش ایمن
نقش فیزیوتراپی در درمان آرتروز زانو
برخلاف تصور بسیاری از بیماران، آرتروز زانو بدون درمان نیست.
در بسیاری از موارد، فیزیوتراپی میتواند درد را بهطور قابل توجهی کاهش دهد و عملکرد زانو را بهبود ببخشد.
فیزیوتراپی در آرتروز زانو کمک میکند:
- درد کاهش یابد
- خشکی صبحگاهی کمتر شود
- عضلات اطراف مفصل تقویت شوند
- فشار از روی مفصل کم شود
- نیاز به دارو کاهش یابد
- جراحی به تعویق بیفتد یا حتی منتفی شود
در کلینیک فیزیوتراپی مشکات بیماران مبتلا به آرتروز زانو با برنامههای تمرینی اختصاصی و ترکیب درمان دستی و الکتروتراپی، بهبود قابل توجهی در راه رفتن و انجام فعالیتهای روزانه تجربه میکنند.
چه زمانی آرتروز زانو نیاز به جراحی پیدا میکند؟
یکی از سوالات رایج بیماران مبتلا به آرتروز زانو این است که آیا این بیماری در نهایت حتماً به جراحی منتهی میشود یا خیر.
واقعیت این است که بیشتر بیماران مبتلا به آرتروز زانو هرگز به جراحی نیاز پیدا نمیکنند و با درمانهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، اصلاح سبک زندگی و کنترل وزن میتوانند درد خود را کنترل کرده و عملکرد قابل قبولی داشته باشند.
با این حال، در درصد محدودی از بیماران، جراحی ممکن است بهعنوان گزینه نهایی مطرح شود.
شرایطی که احتمال نیاز به جراحی آرتروز زانو را افزایش میدهد:
- درد شدید و مداوم که با فیزیوتراپی، تمریندرمانی و درمانهای محافظهکارانه بهبود پیدا نکند
- تغییر شکل واضح مفصل زانو (مثل زانوی پرانتزی یا ضربدری شدید و پیشرونده)
- ساییدگی شدید مفصل در تصویربرداریها همراه با علائم بالینی قابل توجه
- اختلال جدی در کیفیت زندگی، خواب و استقلال فرد
- عدم پاسخ مناسب به درمانهای غیرجراحی طی یک دوره حداقل ۳ تا ۶ ماه درمان اصولی و منظم
نکته مهم
تصمیم به جراحی تنها بر اساس عکس MRI یا رادیولوژی گرفته نمیشود.
بسیاری از افراد درجاتی از آرتروز را در تصویربرداری دارند، اما درد قابل توجهی احساس نمیکنند. آنچه اهمیت دارد علائم بالینی، میزان درد و عملکرد فرد در زندگی روزمره است.
نقش فیزیوتراپی در به تعویق انداختن یا جلوگیری از جراحی
فیزیوتراپی با تقویت عضلات اطراف زانو، کاهش فشار روی مفصل، بهبود حرکت و اصلاح الگوهای حرکتی میتواند:
- شدت درد را بهطور قابل توجهی کاهش دهد
- سرعت پیشرفت آرتروز را کم کند
- نیاز به داروهای مسکن را کاهش دهد
- در بسیاری از موارد، جراحی را به تعویق بیندازد یا حتی غیرضروری کند
به همین دلیل، در راهنماهای علمی معتبر توصیه میشود قبل از تصمیم به جراحی، حتماً یک دوره کامل درمان غیرجراحی بهویژه فیزیوتراپی انجام شود.
روشهای اصلی فیزیوتراپی در درمان درد زانو
۱. تمریندرمانی (Exercise Therapy)
مهمترین بخش درمان:
- تمرینات تقویتی
- تمرینات کششی
- تمرینات تعادلی
- تمرینات اصلاحی
۲. تکنیکهای دستی (Manual Therapy)
- آزادسازی بافت نرم
- موبیلیزیشن مفصل
- درمان نقاط ماشهای
۳. دستگاههای فیزیوتراپی
- لیزر پرتوان
- TENS
- اولتراسوند
- تکار
این روشها به کاهش درد و افزایش سرعت درمان کمک میکنند.
۴. آموزش و اصلاح سبک زندگی
- آموزش نحوه صحیح نشستن و برخاستن
- اصلاح فعالیتهای روزمره
- انتخاب کفش مناسب
- مدیریت وزن
جمعبندی
فیزیوتراپی یکی از بهترین و علمیترین روشها برای درمان دردهای زانو است. با ارزیابی دقیق، تمریندرمانی اصولی، تکنیکهای دستی و آموزش سبک زندگی، میتوان:
- درد را کاهش داد
- عملکرد زانو را بهبود بخشید
- از پیشرفت آرتروز جلوگیری کرد
نیاز به جراحی را کاهش داد
