فیزیوتراپیست با ارزیابی دقیق میتواند منشاء درد را مشخص کند؛ اینکه درد از عضله میآید یا مفصل، دیسک، یا وضعیت بدنی. درمان بر اساس نوع مشکل طراحی میشود و برخلاف دارو، هدف آن اصلاح ریشهٔ درد است.
در مقاله قبل توضیح دادیم که گردندرد یکی از شایعترین مشکلات اسکلتیعضلانی است و معمولاً بهعلت وضعیتهای اشتباه طولانیمدت، ضعف عضلات عمقی گردن و فشارهای مکانیکی ایجاد میشود. بیشتر موارد با اصلاح پوسچر، تمریندرمانی و روشهای فیزیوتراپی بهخوبی کنترل میشوند و تنها درصد کمی نیاز به بررسیهای تخصصیتر دارند.
اهداف اصلی فیزیوتراپی برای درمان گردندرد:
- کاهش درد و التهاب
- افزایش دامنه حرکتی
- تقویت عضلات ضعیف
- اصلاح وضعیت بدن
- بازآموزی الگوهای حرکتی
- جلوگیری از بازگشت مجدد درد
مزایای فیزیوتراپی برای درمان گردندرد
فیزیوتراپی نسبت به درمانهای دارویی یا روشهای غیرعلمی مزایای مهمی دارد:
۱. درمان علت بهجای کنترل موقت درد
فیزیوتراپی منبع درد را اصلاح میکند؛ نه اینکه فقط آن را پنهان کند.
۲. جلوگیری از مزمن شدن درد
گردندرد اگر زود درمان نشود، ماندگار و مزمن خواهد شد.
در تجربه بالینی ما در کلینیک فیزیوتراپی مشکات، بیماران که زود مراجعه میکنند معمولاً در کمتر جلسات بهبود کامل پیدا میکنند.
۳. کاهش نیاز به دارو
با تقویت عضلات و اصلاح وضعیت، نیاز به مسکنها بسیار کمتر میشود.
۴. جلوگیری از جراحی
تنها ۵ تا ۱۰ درصد بیماران گردندرد نیاز به جراحی دارند.
اکثریت با فیزیوتراپی اصولی و روشهایی مثل MDT بهبود پیدا میکنند.
۵. بهبود سریعتر نسبت به استراحت
استراحت بیش از حد باعث ضعف عضلات و تشدید درد میشود.
فیزیوتراپی با «حرکت کنترلشده» بهترین مسیر درمانی است.
۶. توانمندسازی بیمار
فیزیوتراپیست به بیمار آموزش میدهد چگونه از بدنش درست استفاده کند تا درد برنگردد.
در کلینیک مشکات همیشه بخشی از جلسه به آموزش عملی اختصاص دارد تا بیمار بتواند خودش مدیریت درد را برعهده بگیرد.
روشهای اصلی فیزیوتراپی برای درمان گردندرد
درمان هر بیمار با توجه به مشکل او طراحی میشود، اما معمولاً شامل ترکیبی از روشهای زیر است:
۱. تمریندرمانی (Exercise Therapy)
هسته اصلی درمان گردندرد است و شامل:
- کشش عضلات کوتاه مثل تراپز، اسکالن و لواتور اسکاپولا
- تقویت عضلات عمقی گردن (Deep Neck Flexors)
- تمرینات اصلاح وضعیت برای درمان سر به جلو
- تمرینات کنترل حرکتی جهت هماهنگی گردن با شانه و تیغههای کتف
تمرینات باید کاملاً دقیق و شخصیسازی شده باشند؛ اجرای اشتباه آنها میتواند مشکل را بدتر کند.
۲. تکنیکهای دستی (Manual Therapy)
این روش شامل آزادسازی عضلات، موبیلیزیشن مفاصل گردن، درمان نقاط ماشهای و ماساژ تخصصی است.
بسیاری از بیماران بعد از اولین جلسه درمان دستی سبکتر شدن گردن و کاهش درد را تجربه میکنند.
۳. روشهای مبتنی بر حرکت مثل MDT (مکنزی)
یک روش ارزیابی-درمانی پیشرفته که واکنش بدن بیمار به حرکات مشخص را بررسی میکند.
این روش برای:
- دردهای ناشی از دیسک
- دردهای تیرکشنده به دست
- دردهای تکرارشونده و مزمن
نتایج بسیار خوبی دارد و در حدود ۸۰٪ بیماران مؤثر است.
۴. استفاده از دستگاههای فیزیوتراپی
این دستگاهها معمولاً نقش مکمل دارند اما سرعت درمان را بسیار افزایش میدهند:
- TENS برای کنترل درد
- اولتراسوند برای کاهش التهاب
- لیزر پرتوان برای کاهش درد و التهاب
- تکار تراپی برای ترمیم بافت و آرامسازی عضلات
۵. آموزش و اصلاح سبک زندگی
بسیاری از گردندردها با اصلاح چند عادت ساده برطرف میشوند.
آموزشهای لازم شامل:
- نشستن صحیح پشت میز
- نگهداشتن موبایل در ارتفاع مناسب
- انتخاب بالش درست
- روش صحیح رانندگی
- حرکات ممنوعه مخصوص هر بیمار
این بخش یکی از مهمترین قسمتهای درمان است.
فرایند درمان گردندرد در فیزیوتراپی
درمان معمولاً شامل ۵ مرحله است:
مرحله ۱: ارزیابی تخصصی
بررسی دامنه حرکتی، نقاط دردناک، عضلات درگیر، وضعیت بدن، تستهای عصبی و ارزیابی دیسک.
در کلینیک مشکات این مرحله با دقت بسیار بالا انجام میشود.
مرحله ۲: کاهش درد و التهاب
با استفاده از درمان دستی، لیزر، TENS، اولتراسوند و تمرینات سبک.
مرحله ۳: بازگردانی حرکت طبیعی
کشش عضلات کوتاه، موبیلیزیشن مفاصل و تمرینات حرکتی اصلاحی.
مرحله ۴: تقویت عضلات و تثبیت
تقویت عضلات عمقی گردن ، عضلات اسکاپولار و الگوهای حرکتی اصلاحی.
مرحله ۵: پیشگیری از بازگشت درد
آموزش ارگونومی، نحوه نشستن، حرکات ممنوعه و برنامه تمرین خانگی.
جمعبندی
فیزیوتراپی یکی از علمیترین و مؤثرترین روشهای درمان گردندرد است.
این روش نهتنها درد را کاهش میدهد بلکه علت اصلی مشکل — چه عضلات، چه مفاصل یا دیسک — را اصلاح میکند. ترکیب تمریندرمانی، تکنیکهای دستی، متد مکنزی، آموزش ارگونومی و اصلاح سبک زندگی باعث میشود:
- درد سریع کاهش یابد
- حرکت گردن بهتر شود
- عضلات تقویت شوند
- احتمال بازگشت درد به حداقل برسد
اگر گردندرد شما با موبایل یا کار پشت میز تشدید میشود یا به شانه و دست تیر میکشد، یک ارزیابی تخصصی میتواند مسیر درمان را کوتاهتر و دقیقتر کند.
کلینیک فیزیوتراپی مشکات با استفاده از جدیدترین روشهای مبتنی بر حرکت، درمانهای دستی پیشرفته و دستگاههای تخصصی، برنامههای درمانی کاملاً شخصیسازیشده برای بیماران گردندرد ارائه میدهد.
